ဘူးသီးတောင်တွင် ရခိုင်တပ်တော် (Arakan Army (AA) ၏ စစ်မှုထမ်း စုဆောင်းရေးမှ လွတ်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းစဉ် ယာဉ်ပေါ်မှ ပြုတ်ကျကာ ရိုဟင်ဂျာ ဆယ်ကျော်သက် မိန်းကလေးတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောကြားသည်။
သေဆုံးသူမှာ လက်ဝဲတောင်ပြင်ရှည် (Let Wea Daung Pyin Shey) ကျေးရွာအုပ်စု၊ ထင်ရှာပြင် (Htin Sha Phin) ကျေးရွာမှ ဟတ်ဖ်စ် အဘူလ် ရှော်မာ (Haffes Abul Shoma) နှင့် ခွမ်စူမာ (Khumsuma) တို့၏ သမီး ခူရှာမီဒါ (Khushmida) ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
ဖြစ်စဉ် အခြေအနေ
ဒေသခံများ၏ ပြောကြားချက်အရ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်တပ်တော် (AA) အဖွဲ့ဝင်များက ထင်ရှာပြင် (Htin Sha Phin) ကျေးရွာကို ဝန်းရံကာ မိန်းကလေးများကို စစ်သင်တန်းပို့ရန် စုဆောင်းခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
ကျေးရွာသားတစ်ဦးက လုံခြုံရေးအရ အမည်မဖော်လိုကြောင်း ပြောဆိုရာတွင် ခူရှာမီဒါ (Khushmida) သည် ကျေးရွာအား မိန်းကလေးများ ပေးပို့ရန် အမိန့်ပေးခံထားရပြီးနောက် ဖမ်းဆီးခံရမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် ရက်အနည်းငယ်အတွင်း အိမ်တစ်အိမ်မှ အခြားအိမ်များသို့ လှည့်လည် ဖွက်ထားခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်။ သို့သော် ဖခင်ဖြစ်သူက အချိန်ကြာမြင့်စွာ အခြားအိမ်များတွင် ဖွက်ထားခြင်းသည် မလုံခြုံဟု ယူဆကာ နေအိမ်သို့ ပြန်ခေါ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
ရခိုင်တပ်တော် (AA) အဖွဲ့ဝင်များ ကျေးရွာသို့ ဝင်ရောက်စဉ် သူမကို နေအိမ်တွင် တွေ့ရှိပြီး ယာဉ်ဖြင့် ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောသည်။ ယာဉ်ဖြင့် ခေါ်ဆောင်သွားစဉ် လွတ်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းကာ ယာဉ်ပေါ်မှ ခုန်ချရာတွင် ပြုတ်ကျပြီး ဒဏ်ရာများကြောင့် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု သိရသည်။
စစ်စုဆောင်းရေး ဖိအားများ တိုးလာမှု
ခူရှာမီဒါ (Khushmida) သေဆုံးမှုသည် ရခိုင်ပြည် မြောက်ပိုင်းဒေသရှိ ရိုဟင်ဂျာ အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း စိုးရိမ်မှုများကို ပိုမိုမြင့်တက်စေခဲ့သည်။ ဒေသခံများက မိသားစုများအပေါ် စစ်စုဆောင်းရေး ဖိအားများ တိုးလာနေကြောင်း ပြောသည်။
ရခိုင်တပ်တော် (AA) အဖွဲ့က ရခိုင်ပြည် မြောက်ပိုင်း ဒေသအများအပြားကို ထိန်းချုပ်လာပြီးနောက် ဒေသခံပြည်သူများအပေါ် စုဆောင်းရေး၊ လုပ်အားပေးခေါ်ယူမှုနှင့် အခွန်ကောက်ခံမှုများ တိုးလာကြောင်း ရွာသားများက ဆိုသည်။ မိန်းကလေးများကိုပါ စစ်သင်တန်းပို့ရန် ဖိအားပေးမှုများရှိနေကြောင်း ဒေသခံများက ပြောကြားသည်။
ထို့ကြောင့် မိသားစုများသည် သမီးများကို ဖွက်ထားခြင်း၊ အခြားကျေးရွာများသို့ ပို့ဆောင်ထားခြင်းများ ပြုလုပ်နေကြောင်း သိရသည်။
ဥပဒေရေးရာနှင့် လူသားချင်းစာနာမှု စိုးရိမ်ချက်များ
စစ်ရေး ပဋိပက္ခဒေသများတွင် အရွယ်မပြည့်သေးသူများ သို့မဟုတ် ပြည်သူများအား အင်အားသုံး စုဆောင်းခြင်းသည် နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာမှု ဥပဒေအရ ပြင်းထန်သော စိုးရိမ်ချက်များ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ခူရှာမီဒါ (Khushmida) ၏ အသက်အရွယ်ကို လွတ်လပ်စွာ အတည်မပြုနိုင်သော်လည်း ဒေသခံများက ဆယ်ကျော်သက်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုသည်။
နိုင်ငံသားအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း မရှိသည့် ရိုဟင်ဂျာများသည် လှုပ်ရှားသွားလာခွင့် ကန့်သတ်မှုများနှင့် လုံခြုံရေး ကာကွယ်မှု မရှိမှုများကြောင့် အလွန်အမင်း အန္တရာယ်ရှိသော အခြေအနေတွင် ရှိနေကြောင်း လေ့လာသူများက သုံးသပ်သည်။
ဒေသအတွင်း စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ မြင့်တက်
ဖြစ်ရပ်ပြီးနောက် ရခိုင်ပြည် မြောက်ပိုင်းဒေသအတွင်း မိသားစုများသည် သမီးများကို မည်မျှကြာရှည် ကာကွယ်နိုင်မည်ကို မသေချာကြောင်း ပြောဆိုကြသည်။
နိုင်ငံတကာ စောင့်ကြည့်လေ့လာရေး အဖွဲ့များ၏ ဝင်ရောက်နိုင်မှု ကန့်သတ်ထားသည့် အခြေအနေကြောင့် ယင်းကဲ့သို့ ဖြစ်ရပ်များကို မှတ်တမ်းတင် အတည်ပြုနိုင်ခြင်းမှာ ခက်ခဲနေဆဲဖြစ်သည်။ သို့သော် ဒေသခံများအဆိုအရ စစ်စုဆောင်းရေးနှင့် ပတ်သက်သည့် စိုးရိမ်မှုများသည် ဒေသရှိ ရိုဟင်ဂျာ ကျေးရွာအများအပြားသို့ ပြန့်နှံ့နေကြောင်း သိရသည်။
