ကချင်ပြည်အတွင်း HIV ပိုးထိန်းဆေး (ART) ပြတ်လပ်နေသည့်အတွက် HIV လူနာများအကြား စိုးရိမ်မှု မြင့်တက်လျက်ရှိကြောင်း ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများနှင့် နီးစပ်သူများက ပြောသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ဩဂုတ်လမှစ၍ မြစ်ကြီးနား၊ မိုးညှင်း၊ ဖားကန့်နှင့် ဝိုင်းမော်မြို့နယ်တို့တွင် HIV လူနာများကို ပုံမှန်ပေးနေကျ ART ဆေးပမာဏ လျှော့ချပေးနေခြင်းဖြစ်ပြီး အရင်က တစ်ကြိမ်လျှင် ၃ လစာအထိ ထုတ် ပေးခဲ့သော်လည်း စက်တင်ဘာလမှ စတင်၍ ၅ ရက်စာခန့်သာ ပေးတော့ကြောင်း ဆိုသည်။

ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများနှင့် နီးစပ်သူတစ်ဦးက “အရင်က သုံးလစာလောက် ထုတ်ပေးနိုင်တယ်။ အခုတော့ ဆေးခွဲတမ်းနည်းလာလို့ ၅ ရက်စာလောက်ပဲ ပေး နိုင်တဲ့ အခြေအနေ ရှိနေတယ်။ ဆေးပြန်ရမယ့်အချိန်ကို မသေချာတော့ လူနာတွေအနေနဲ့လည်း စိုးရိမ်နေကြ တယ်” ဟု ပြောသည်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏ HIV ကုသရေး လမ်းညွှန်ချက်တွင် တစ်လအတွင်း ART ဆေး ၃ ကြိမ်ထက် ပို၍ သောက်ရန် ပျက်ကွက်ပါက ဆေးယဉ်ပါးမှု ဖြစ်လာနိုင်ပြီး အန္တရာယ်ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

ART ဆေးသည် HIV ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ပွားများကို ထိန်းချုပ်ပေးပြီး ကိုယ်ခံအားစနစ် မပြိုလဲအောင် ထိန်းထားပေး သဖြင့် အချိန်မှန်၊ ပုံမှန်သောက်သုံးရန် အရေးကြီးသည်။

ဆေးရက်ဆက် ပြတ်တောက်ခြင်းနှင့် ပျက်ကွက်ခြင်းများ ရှိလာပါက သွေးအတွင်း HIV ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ပမာဏ ပြန် လည်မြင့်တက်လာပြီး ရောဂါအခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားသွားနိုင်ကြောင်း WHO က သတိပေးထားသည်။

ထို့ကြောင့် ART ဆေး ပုံမှန်ရရှိရန် လိုအပ်သော်လည်း လက်ရှိ ဆေးခွဲတမ်း နည်းပါးလာသဖြင့် လူနာအချို့ ဆေးပြတ်သွားနိုင်သည့် အခြေအနေဖြစ်ပေါ်နေသည်။

သို့သော် လတ်တလောတွင် မြစ်ကြီးနား ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး၌ ART ဆေးအစား ခုခံအားကို ထိန်းပေးသည့် အစားထိုးဆေးတစ်မျိုးကို ရက်အနည်းငယ်စာ ထုတ်ပေးနေကြောင်း ART ဆေးသောက်နေရသည့် လူနာတစ်ဦး က ဆိုသည်။

အဆိုပါ လူနာက “ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးမှာ ခုခံဆေးနဲ့ တူညီတဲ့ အစားထိုးဆေးပေးနေတယ်တဲ့။ ရက်အနည်းငယ် သောက်ဖို့အတွက်တဲ့” ဟု ပြောသည်။

ယခုကဲ့သို့ ဆေးထုတ်ပေးသည့် ပမာဏ နည်းလာသဖြင့် ဆေးခါးထုတ်ရန် မကြာခဏ လာရောက်နေရသည့် မြို့နှင့်ဝေးသည့် ဒေသခံလူနာများအတွက် ရက်ရှည်သောက်ရန် မထုတ်နိုင်သည့် အခက်အခဲနှင့် ကြုံတွေ့နေရ ကြောင်း ဆက်လက်ပြောဆိုသည်။

ကချင်ပြည်တွင် မူးယစ်ဆေးဝါး သုံးစွဲသူနှင့် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား များပြားသည့် ဒေသများရှိသဖြင့် HIV ကာ ကွယ်ကုသရေး လုပ်ငန်းများကို စနစ်တကျ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်နေကြောင်း ကျန်းမာရေး လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်နေသူများက ထောက်ပြကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် စစ်အုပ်စုတပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှစ၍ ပြည်ပမှ ဆေးဝါးတင်သွင်းခွင့်များကို စတင်တင်းကျပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

အာဏာမသိမ်းမီ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် စာရင်းများအရ ကချင်ပြည်အတွင်း ART ဆေး ပုံမှန်သောက်သုံးနေသူ ၂၅,၀၀၀ ကျော် ရှိကြောင်းသိရသည်။