ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ရှာမာ အိုဘာအိဒ် အစ္စလာမ်က ရှိက်ဟာစီနာ ဦးဆောင်တဲ့ ယခင်အစိုးရကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခဲ့ပြီး ရှည်လျားတဲ့ ရိုဟင်ဂျာအကျပ်အတည်းအတွက် လက်တွေ့ကျတဲ့ ဖြေရှင်းချက်တစ်ခု မပေးနိုင်ဘူးလို့ စွပ်စွဲခဲ့ပါတယ်။

တနင်္လာနေ့က သူမရဲ့နေအိမ်မှာ သတင်းထောက်တွေနဲ့ တွေ့ဆုံစဉ်မှာ ဝန်ကြီးက လက်ရှိအစိုးရဟာ ပြဿနာကို ဖြေရှင်းဖို့ နိုင်ငံရေးပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုနဲ့ သံတမန်ရေးဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှုတွေကို ပေါင်းစပ်ထားတဲ့ ပိုမိုပြည့်စုံတဲ့ မဟာဗျူဟာတစ်ခုကို ဆောင်ရွက် နေတယ်လို့ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်-မြန်မာနယ်စပ်တလျှောက်က အခြေအနေဟာ “အလွန်အမင်း မတည်ငြိမ်” နေဆဲဖြစ်ပြီး နေရပ်ပြန်ပို့ရေးလုပ်ငန်းစဉ်တိုင်းကို ဂရုတစိုက်နဲ့ ချိန်ညှိကိုင်တွယ်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ သူမက အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

“ဒါဟာ သံတမန်ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်တစ်ခုသာမကဘဲ နိုင်ငံရေးအရလည်း နက်ရှိုင်းပါတယ်” လို့ သူမက ပြောကြားခဲ့ပြီး အကျပ်အတည်းကို ဖြေရှင်းရာမှာ ရှုပ်ထွေးမှုကို အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဟာ မြန်မာအာဏာပိုင်တွေနဲ့ အာရကန်တပ်မတော် (AA) နှစ်ခုစလုံးနဲ့ ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှုကို စတင်လိုက်ပြီလို့ အစ္စလာမ်က အတည်ပြုခဲ့ပြီး ဘေးကင်းပြီး ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ နေရပ်ပြန်ပို့ရေးအတွက် အထောက်အကူပြုတဲ့ အခြေအနေတွေကို လုံခြုံစေဖို့ ရည်ရွယ်တဲ့ လမ်းကြောင်းပေါင်းစုံ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုဆီ ပြောင်းလဲလာမှုကို ထင်ဟပ်စေပါတယ်။

“ကျွန်မတို့က ရိုဟင်ဂျာလူဦးရေကို နေရပ်ပြန်ပို့ချင်ပေမယ့် သူတို့ပြန်လာဖို့ ဘေးကင်းတဲ့ပတ်ဝန်းကျင် ဖြစ်ဖို့ သေချာရန် အရေးကြီးပါတယ်” လို့ သူမက ပြောပါတယ်။

ဝန်ကြီးက ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသည် အကျပ်အတည်းကို အထီးကျန်စွာ ဖြေရှင်း၍မရကြောင်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့ပြီး အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ မွတ်စလင်အများစုနိုင်ငံများနှင့် အနောက်နိုင်ငံအစိုးရများပါဝင်သည့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်သော နိုင်ငံတကာပံ့ပိုးမှုကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။

ရိုဟင်ဂျာအကျပ်အတည်းကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုနှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြရာတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသည် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကြောင်းပြချက်များဖြင့် ခိုလှုံခွင့်ပေးခဲ့သော်လည်း ရေရှည်ဖြေရှင်းချက်သည် မဟာဗျူဟာကျပြီး နိုင်ငံတကာမှ ပံ့ပိုးပေးထားသော နေရပ်ပြန်ပို့ရေး မူဘောင်များပေါ်တွင် မူတည်ကြောင်း သူမက ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။

ပြီးခဲ့သည့် ၁၇ နှစ်အတွင်း လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုများနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် လက်ရှိ ပြည်တွင်းဥပဒေဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များကိုလည်း သူမက ရည်ညွှန်းခဲ့ပြီး အစိုးရသည် အမျိုးသားဥပဒေအရ တာဝန်ခံမှုရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ အခြေအနေ (စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအလွှာ)

ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ အခြေအနေများသည် အာရကန်တပ်မတော်၏ လက်တွေ့ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် သိသာထင်ရှားသော အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်နေချိန်တွင် ဝန်ကြီး၏ မှတ်ချက်များ ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

နေရပ်ပြန်ပို့ရေး ကြိုးပမ်းမှုများသည် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများနှင့်သာမက မြေပြင်ပေါ်ရှိ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ အလေ့အကျင့်များနှင့်ပါ ဆက်စပ်နေသော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ အတားအဆီးများနှင့် ရင်ဆိုင်ရနိုင်ကြောင်း ပေါ်ထွက်လာသော အထောက်အထားများက ဖော်ပြသည်။ ၎င်းတို့တွင် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ၊ လူဦးရေဆိုင်ရာ ထိန်းချုပ်မှု အစီအမံများနှင့် နိုင်ငံသားဖြစ်မှု၊ မြေယာနှင့် မှတ်ပုံတင်ခြင်းဆိုင်ရာ ရိုဟင်ဂျာများ၏ တောင်းဆိုချက်များကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့် မှတ်တမ်းတင်ခြင်းစနစ်များ ပါဝင်သည်။

ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံအနေဖြင့် နိုင်ငံနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ နှစ်မျိုးလုံးကို ထိတွေ့ဆက်ဆံရန် လိုအပ်ချက် တိုးပွားလာနေခြင်းက ရိုးရာနှစ်နိုင်ငံ သံတမန်ရေးသည် မလုံလောက်တော့သည့် ပဋိပက္ခအခင်းအကျင်းတွင် အခြေခံအားဖြင့် ပြောင်းလဲမှုတစ်ခုကို ထင်ဟပ်စေသည်။