စိုင်းဆိုင်အိုက် — သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ညောင်ရွှေမြို့နယ် အင်းလေးကန် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု မပြုလုပ်နိုင်သဖြင့် ယခင်ကထက် ရေခမ်းခြောက်မှု ပိုမိုဆိုးရွားလာကြောင်း စုံစမ်းသိရသည်။
အင်းလေးကန်သည် လွန်ခဲ့သည့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ နုန်းစုပ်စက်ကြီးကို အသုံးပြုနိုင်ခြင်း မရှိသည့်အပြင် နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲကြောင့် အင်းလေးကန် ရှင်းလင်းမှု ရပ်တန့်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် အင်းလေးကန်ကို ၁၀ နှစ်ကျော်ကြာ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု မရှိလာသည့်အပြင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သစ်တောပြုန်းတီးမှုများ ဆိုးရွားလာသဖြင့် ရေခမ်းခြောက်မှု ပိုဆိုးရွားလာကြောင်း Save The Inle Lake အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဦးခင်မောင်လတ်က သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။
“အင်းလေးကန်တဝှိုက် တောင်ကုန်းတွေ သစ်တောပြုန်းတီးလာတယ်၊ တောင်ယာချဲ့ထွင်မှုတွေ များလာတယ်။ မိုးရွာလိုက်တာနဲ့ စိုက်ပျိုးတောင်ယာကနေနုန်းတွေ မိုးရေနဲ့အတူ ပါလာတယ်။ နောက်ပြီး နုန်းမဆယ်ရာကနေ နွေဆိုရင် ရေခမ်းခြောက်၊ မိုးရာသီဆိုရင် ရေကြီးတာတွေ ဖြစ်လာတာပဲ” ဟု ဦးခင်မောင်လတ်က ဆိုသည်။
လက်ရှိ အင်းလေးကန် ရေခမ်းခြောက်မှုကြောင့် သွားလာမှုအတွက် ခက်ခဲပြီး၊ သောက်သုံးရေရရှိရန်အတွက်လည်း ခက်ခဲနေကြောင်း သိရသည်။
“အခုဆိုရင် ဖောင်တော်ဦး အရှေ့ဘက် ရွာတွေကချောင်းတွေလည်း ရေမရှိဘူး၊ သွားလာရဖို့တော့ ခက်ခဲသွားတယ်။ သောက်ရေ အတွက်ကတော့ ဝယ်နေရတော့၊ ချောင်းရေ သိပ်မသန့်တော့ သုံးရေအတွက်ကြတော့ ရေတွင်းကို သုံးနေရတာ။ ဒါတောင် ရေက နည်းနည်းခမ်းနေတယ်၊ ရွာထဲက ချောင်းဆိုရင် လမ်းတောင်လျှောက်လို့ရတယ်”ဟု သာလေးရွာဒေသခံ အမျိုးသမီးတစ်ဦးက ပြောသည်။
အင်းလေးကန်း၏ ဂေဟစနစ် စတင်ပျက်စီးမှုကြောင့် အနောက်မြောက်ဘက်ခြမ်းရှိ ဖောင်တော်ဦး ဘုရား အနီးတဝိုက်ရှိ ကျေးရွာများတွင် ပုံမှန်ပေါက်နေသည့် ရေမှော်ပင်ပါ မပေါက်နိုင်သည့် အခြေအနေဖြစ်နေကြောင်း ဦးခင်မောင်လတ်က ထပ်လောင်းပြောသည်။
အဆိုပါ အင်းလေးကန်အတွင်း စီးဝင်နေသည့် နုန်းမြေ ပြဿနာများ နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းမှုကို အချိန်မီ ပြန်လည်ပြုပြင် ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် နိုင်ငံတော်အဆင့် တင်ပြကာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ဆက်ပြောသည်။
“၂၀၁၅ ကတည်းက နုန်းစုပ်စက်ကြီးကို ပုံမှန် လည်ပတ်နိုင်ခဲ့ရင် အခုလိုမျိုး ဖြစ်လာစရာ အကြောင်းမရှိပါဘူး။ အခုနှစ်မှာ ဌာနဆိုင်ရာတွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး ဒီနုန်းတွေကို ပြန်စုပ်ထုတ်ဖို့ စီစဉ်နေပါတယ်။ ဒါက အင်းလေးကန် တစ်ခုတည်းတင် မဟုတ်ဘဲ အင်းလေးကန်နဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ တောင်ကုန်းတွေမှာ သစ်ပင်စိုက်တာ၊ ရေဝေရေလဲနဲ့ ချောင်းတွေကနေ နုန်းတွေ မဆင်းအောင် ထိန်းသိမ်းတာတွေကိုပါ တပြိုင်တည်း လုပ်ဆောင်ရမှာပါ”ဟု ၎င်းကဆက်ပြောသည်။
အင်းလေးဒေသတွင် တိုက်နယ်ပေါင်း (၄၃) ခုရှိပြီး ကျေးရွာပေါင်း (၄၄၄) ရွာရှိကာ နှစ်စဉ် ဧပြီလရောက်လျှင် ရေခမ်းခြောက်မှု နေရာအနှံ့၌ ဖြစ်ပွားကြောင်း သိရှိရသည်။
အင်းလေးကန်အတွင်း စီးဝင်နေသော ချောင်းကြီး လေးချောင်းနှင့် ချောင်းသွယ်ပေါင်း ၂၉ ချောင်း ရှိကြောင်း သိရသည်။
အင်းလေးကန်ကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ကန်၏ရေဝေရေလဲ ဧရိယာထဲတွင် သစ်တောများ ပြန်လည် ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ချဲ့ထွင်ထားသည့် စိုက်ပျိုးမြေကို ပြန်စိစစ်ခြင်း၊ ထပ်တိုးလာသည့် ကျွန်းမျော စိုက်ခင်းများကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခြင်း စသည့် ကိစ္စရပ်များကို လုပ်နိုင်မှသာလျှင် အင်းလေးကန်ကို ပြန်လည် ထိန်းသိမ်းရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်နိုင်ကြောင်း သိရသည်။
