မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူ ရိုဟင်ဂျာများက အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားရုံး (ICJ) တွင် ကိုယ်တိုင်လာရောက် ထွက်ဆိုကြခြင်းသည် မကြောက်မရွံ့သော သတ္တိ၏ သက်သေဖြစ်ပြီး တရားဝင် တာဝန်ခံမှုရရှိရေးအတွက် အရေးပါသော ခြေလှမ်းတစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေး အထူးကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံကို ဆန့်ကျင်၍ တင်သွင်းထားသည့် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု အမှုတွင် ICJ ၏ ပါးစပ်ဖြင့် ဆွေးနွေးကြားနာမှုများ ပြီးဆုံးသွားပြီးနောက်၊ မြန်မာနိုင်ငံ လူ့အခွင့်အရေးအခြေအနေဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ အထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာ တော့မ် အန်ဒရူးစ်က အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူ ရိုဟင်ဂျာများ၏ သတ္တိနှင့် တည်ကြည်မှုကို ချီးကျူးခဲ့သည်။

ဟေဂ်မြို့ရှိ ကြားနာမှုများအပြီး ထုတ်ပြန်သည့် ကြေညာချက်တွင် အန်ဒရူးစ်က ဂမ်ဘီယာနှင့် မြန်မာ နှစ်ဖက်စလုံးမှ ဥပဒေရေးရာ အငြင်းပွားချက်များ တင်ပြခဲ့ကြသော်လည်း အရေးအပါဆုံး အချိန်များမှာ မြန်မာစစ်တပ်၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို ကိုယ်တိုင် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့် အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူ ရိုဟင်ဂျာများ၏ ကိုယ်တွေ့အတွေ့အကြုံများကို ကြားနာရသည့် အချိန်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“အဆိုပါ ထွက်ဆိုချက်များသည် တရားရုံးအနေဖြင့် အရေးအကြီးဆုံးဖြစ်သော ရိုဟင်ဂျာ အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးများ၏ အတွေ့အကြုံများကို အဓိကထား စဉ်းစားနိုင်စေရန် အထောက်အကူပြုပါသည်” ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုသို့ ထွက်ဆိုရန် ရှေ့တန်းတက်လာခဲ့ခြင်းသည် အလွန်အံ့သြဖွယ် သတ္တိရှိမှု၏ သင်္ကေတဖြစ်ပြီး လူ့သမိုင်းအတွင်း အဆိုးရွားဆုံး ပြစ်မှုများအပေါ် အမှန်တရား၏ အလင်းရောင်ကို ထွန်းလင်းစေကြောင်း ၎င်းက အလေးပေး ပြောဆိုခဲ့သည်။

ထို့အပြင် အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများအား လုံခြုံ၊ ဂုဏ်သိက္ခာရှိပြီး အဓိပ္ပါယ်ရှိစွာ ပါဝင်နိုင်ရေးအတွက် အပြင်းအထန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သူများ၏ အခန်းကဏ္ဍကိုလည်း ၎င်းက အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။

အန်ဒရူးစ်အဆိုအရ တရားမျှတမှုသည် အယူအဆအဖြစ်သာ မဟုတ်ဘဲ အာဏာရှင်စနစ်ကို အမှန်တရားဖြင့် ရင်ဆိုင်ပြောဆိုရဲသော လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ သတ္တိပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

ကြားနာမှုများအတွင်း အထူးသတိပြုမိသည့် အချက်တစ်ရပ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ်စားလှယ်များက “ရိုဟင်ဂျာ” ဟူသော အမည်ကို အသုံးမပြုဘဲ အပြစ်တင်သဘောထားပါရှိသော “ဘင်္ဂါလီ” ဟူသည့် စကားလုံးကိုသာ အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက ထောက်ပြခဲ့သည်။ ရိုဟင်ဂျာ လူမျိုးစုသည် ကိုယ်တိုင် ကိုယ်အမည်သတ်မှတ်ခွင့်ရှိသည်မှာ အခြေခံ လူ့အခွင့်အရေးတစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ၎င်းက အလေးပေး ပြောကြားခဲ့သည်။

အဆိုပါ ကြားနာမှုများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အရပ်သားပစ်မှတ်များအပေါ် စစ်တပ်တိုက်ခိုက်မှုများ တိုးမြင့်လာခြင်းနှင့် ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးစုအပါအဝင် အခြား လူနည်းစုများအပေါ် စနစ်တကျ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုများ ဆက်လက်ရှိနေသည့် အချိန်ကာလနှင့် တိုက်ဆိုင်နေသည်။

ICJ တွင် ဆောင်ရွက်နေသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များသည် ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးအတွက် အမှန်တရား၊ တရားမျှတမှုနှင့် တာဝန်ခံမှု ရရှိရေးအတွက် အရေးပါသော အဆင့်တစ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း အန်ဒရူးစ်က ပြောကြားခဲ့ပြီး တရားရုံးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သူများအပေါ် ခြိမ်းခြောက်မှု၊ ဖိအားပေးမှု သို့မဟုတ် လက်တုံ့ပြန်မှုများ မဖြစ်ပေါ်စေရန် လုံခြုံရေးအာမခံချက်များ လိုအပ်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။

“အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများကို ဂုဏ်ပြုရန် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းမှာ ၎င်းတို့၏ အသံကို နားထောင်ခြင်း၊ တရားမျှတမှု၊ တန်းတူညီမျှမှုနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာအတွက် တောင်းဆိုမှုများကို ထောက်ခံခြင်းနှင့် ရိုဟင်ဂျာများကို သူတို့၏ အမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်ပါသည်” ဟု ၎င်းက အဆုံးသတ် ပြောကြားခဲ့သည်။