ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ခေါ်လီလူရ် ရာမန် (Khalilur Rahman ) က ရိုဟင်ဂျာ အရေးပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန် “ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု” တစ်ရပ် လိုအပ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အကူအညီများသာဖြင့် မလုံလောက်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။

သူသည် အန်တာလီယာ သံတမန်ရေးဖိုရမ် (Antalya Diplomacy Forum) တွင် ပြောကြားရာတွင် ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်များကို ရခိုင်ပြည်နယ် (Rakhine State) သို့ လုံခြုံစိတ်ချရပြီး ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော စနစ်တကျ ပြန်လည်ပို့ဆောင်နိုင်ခြင်းသာလျှင် ရေရှည်တည်တံ့သော ဖြေရှင်းချက်ဖြစ်ကြောင်း အလေးပေး ပြောကြားခဲ့သည်။

နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအနေဖြင့် ကူညီထောက်ပံ့မှုများကိုသာ မကန့်သတ်ဘဲ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ရေးအတွက် သင့်လျော်သော ပတ်ဝန်းကျင်ဖန်တီးရာတွင် ပိုမို အားထုတ်သင့်ကြောင်း၊ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တည်ငြိမ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေး ကာကွယ်မှုတို့ကို အားပေးရမည်ဟု ဆိုသည်။

ထို့အပြင် ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်များအတွက် နိုင်ငံတကာဘဏ္ဍာငွေ ထောက်ပံ့မှု လျော့နည်းလာခြင်းအပေါ် စိုးရိမ်ကြောင်း ပြောကြားပြီး လိုအပ်နေသည့် အချိန်တွင် ပိုမိုကူညီပံ့ပိုးပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။

သူက မြန်မာစစ်တပ်အစိုးရနှင့် ရက္ခိုင့်တပ်မတော် (Arakan Army) နှစ်ဖက်စလုံးမှ သူ့အား ကြိုဆိုခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြပြီး ထိုအခြေအနေသည် သံတမန်ရေးရာ အခွင့်အလမ်းတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။

“ရိုဟင်ဂျာပြဿနာသည် ဖြေရှင်းနိုင်သော ပြဿနာဖြစ်သော်လည်း တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် ဆက်လက် ထောက်ပံ့မှု လိုအပ်သည်” ဟု သူက ပြောကြားခဲ့သည်။

ဒုက္ခသည်ဦးရေ ဆက်လက် တိုးလာနေ

ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီး (United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR) ၏ အချက်အလက်များအရ ကော့စ်ဘဇား (Cox’s Bazar) ရှိ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်ဦးရေမှာ လွန်ခဲ့သော တစ်နှစ်အတွင်း ထင်ရှားစွာ တိုးလာခဲ့သည်။

၂၀၂၅ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ၁,၀၀၆,၁၀၇ ဦးမှ ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ၁,၁၈၄,၈၆၄ ဦးသို့ တိုးလာခဲ့ပြီး တစ်နှစ်အတွင်း ၁၇၉,၀၀၀ ခန့် တိုးလာခဲ့သည်။

၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော ပြန်လည်ပို့ဆောင်ရေး သဘောတူညီချက်နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ကြိုးပမ်းမှုများသည် ယုံကြည်မှု မရှိခြင်းကြောင့် မအောင်မြင်ခဲ့ပါ။

ထို့နောက် COVID-19 ကပ်ရောဂါနှင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုတို့ကြောင့် လုပ်ငန်းစဉ်များ ပိုမိုနောက်ကျခဲ့သည်။ လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း စစ်ပွဲများကြောင့် ဆွေးနွေးမှုများ ရပ်တန့်နေပြီး ဒုက္ခသည်အသစ်များ ဆက်လက် ဝင်ရောက်နေသည်။

ဘက်လိုက် ဆွေးနွေးမှုများ

အစည်းအဝေးအပြင်ဘက်တွင် ခေါ်လီလူရ် ရာမန် သည် ပါကစ္စတန် ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အစ်ရှက် ဒါးရ် (Ishaq Dar) နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ပြီး ဒေသတွင်း ပြဿနာများအပါအဝင် ရိုဟင်ဂျာအရေးကိုလည်း ဆွေးနွေးခဲ့သည်။